TỰ CHẾ Kính thiên văn khúc xạ D80f900mm

Hướng dẫn tự làm ra 1 chiếc Kính thiên văn khúc xạ D80f900mm (Anh Chương – Hội Thiên Văn Nghiệp Dư  Hà Nội HAS)

Bao gồm các loại kính: D60f900 – D70f900 – D80f900

 Bài viết hôm nay chỉ cập nhật Kính thiên văn khúc xạ D80f900mm

 Đôi điều về … ống nhựa PVC:
Ống nhựa PVC là một loại nguyên vật liệu khá lý tưởng để chế tạo Kính thiên văn kiểu handmade vì nó rẻ tiền, dễ kiếm, dễ gia công. Ống PVC được nhiều hãng khác nhau sản xuất và có nhiều cỡ khác nhau, nhưng đều có chuẩn (kích thước) chung là 21 – 27 – 34 – 42 – 48 – 60 – 76 – 90 – 110 – 140 – 160… (mm). Với mỗi một chuẩn lại có nhiều cỡ dày mỏng khác nhau, ký hiệu là C0 – C1 – C2… Để có thể lắp ghép thành công 1 kính thiên văn chắc chắn và … đẹp, chúng ta cần nắm rõ độ dày mỏng của các cỡ ống khác nhau và phối ghép chúng với nhau một cách hợp lý.

 Phần I. Chuẩn bị dụng cụ và hướng dẫn Kỹ thuật cắt, ghép ống nhựa PVC

 1. Chuẩn bị các loại dụng cụ, nguyên vật liệu cơ bản:
Để tự làm Kính thiên văn, chúng ta cần khá nhiều loại dụng cụ, nguyên liệu khác nhau, nói chung là có càng nhiều dụng cụ thì việc làm kính càng thuận tiện. Làm kính thiên văn Khúc xạ thì yêu cầu về dụng cụ đơn giản hơn so với kính thiên văn Phản xạ. Để làm kính thiên văn khúc xạ, các bạn cần chuẩn bị một số dụng cụ, nguyên vật liệu sau:
– 1 cái Thước nhỏ (khoảng 20-25cm)
– 1 cái Cưa sắt (hoặc lưỡi cưa sắt)
– 1 cái Giũa (loại to càng tốt)
– 1 Dùi nhọn (hoặc khoan tay càng tốt)
– 1 Con dao nhỏ + 1 Cái kéo nhỏ
– 25cm giấy ráp cốt vải (lưu ý không nên dùng giấy ráp thường vì không bền, mau rách)
– 1 Dải bìa cứng rộng khoảng 4-5cm (tốt nhất là màu trắng) dài khoảng 25cm
– 1 Bút dạ dầu đầu kim cỡ 0,7mm
– 01 bình xịt sơn đen không bóng
Hình ảnh:

 2. Hướng dẫn kỹ thuật cắt ống nhựa PVC:
Để có được 1 chiếc kính thiên văn đẹp, hoàn chỉnh, chúng ta cần phải cắt ống nhựa sao cho vết cắt phải mịn, phẳng, đảm bảo vuông góc với thân ống nhựa. Sau đây chúng tôi sẽ hướng dẫn các bạn kỹ thuật cắt ống nhựa PVC cơ bản, phương pháp này được sử dụng chung cho hầu hết mọi loại ống nhựa PVC và cũng được giới thiệu cho mọi học viên trong các lớp dạy chế tạo kính thiên văn của HAS.
 Bước 1: Vệ sinh, lau chùi sạch sẽ ống nhựa.
 Bước 2. Xác định vị trí cắt ống, sau đó vẽ 1 vòng tròn lấy dấu trên thân ống tại vị trí cắt ống như minh hoạ trong hình:

Lấy dấu là công đoạn vô cùng quan trọng khi cắt ống, nó đảm bảo cho việc cắt ống được phẳng và chính xác. Để lấy được dấu như hình trên, chúng ta cần 1 dải bìa và 1 bút dạ dầu đầu kim, cách làm tuần tự như sau:

+ Dùng dải bìa quấn 1 vòng quanh thân ống nhựa như trong hình, đặc biệt lưu ý mép dải bìa chỗ tiếp ráp nhau phải thẳng hàng, ngay ngắn, không bị xô lệch.

+ Giữ chặt dải bìa, lấy mép dải bìa làm điểm tựa, dùng bút dạ kim vẽ một vòng tròn quanh thân ống nhựa:

+ Bỏ tờ bìa ra, ta được một vòng tròn hoàn chỉnh như dưới hình:

Bước 3: Cắt ống nhựa. Đối với những bạn mới làm kính lần đầu, đây là công đoạn khó nhất. Các bạn nên chuẩn bị một chiếc ghế (hoặc tấm gỗ) có gờ vuông góc như trong hình trên cùng để làm điểm tựa chắc chắn cho dễ cắt ống. Đầu tiên đặt lưỡi cưa sát vạch dấu, cách khoảng 1-2mm (tuyệt đối không được cưa đè lên vạch dấu đó). Sau đó kéo nhẹ lưỡi cưa để lưỡi cưa “ăn” dần vào ống nhựa. Sau khi đã cưa sâu vào khoảng 0,5mm, các bạn vừa xoay ống nhựa vừa cưa dần tạo “rãnh” cho đến khi nào hết 1 vòng ống thì thôi, sau đó mới cưa đứt ống theo vệt cưa ban đầu. Lưu ý không được giữ nguyên ống và cưa thẳng một mạch từ trên xuống dưới vì làm như vậy rất dễ bị lệch đường cắt.

Sau khi cưa đứt ống, chúng ta sẽ có đoạn ống mới nham nhở như ở dưới đây, các bạn có thể thấy vạch dấu vẫn còn nguyên vẹn sau khi cắt ống, như vậy là OK.

Để loại bỏ những vết nham nhở trên, các bạn sẽ dùng giũa sắt để giũa chúng đi. Nhựa PVC là chất liệu khá mềm để mài giũa, sau khi đã giũa hết vết nham nhở đến sát vạch dấu như hình dưới đây là công việc cắt ống đã đạt yêu cầu.

Để vết cắt mịn và phẳng tuyệt đối, các bạn nên mài lại lần nữa trên giấy ráp. Muốn biết vết cắt có thẳng góc hay không, các bạn nên quấn dải bìa giấy như hướng dẫn ở trên để kiểm tra lại.

 3. Hướng dẫn kỹ thuật khoan lỗ, bắt vít ghép nối các bộ phận với nhau

Muốn có được lỗ khoan đẹp, tốt nhất là sử dụng khoan tay cùng bộ mũi khoan nhiều cỡ khác nhau. Nếu không có điều kiện thì đành phải dùng dùi nhọn để dùi lỗ, các bạn cũng nên chuẩn bị 2-3 cái dùi có kích thước khác nhau, tuỳ thuộc vào kích thước của ốc vít định sử dụng. Đối với ống nhựa PVC, các bạn nên dùng nan hoa xe đạp, xe máy giũa hoặc mài thật nhọn, sắc để làm dùi. Với những loại ống dày khó dùi, các bạn có thể hơ nóng dùi trên lửa trước rồi mới dùi sẽ dễ dàng hơn, tuy nhiên cũng không nên quá lạm dụng phương pháp hơ nóng vì trong một số trường hợp, việc hơ nóng dùi để dùi lỗ có thể làm biến dạng bề mặt ống PVC.

Sau đây chúng tôi sẽ giới thiệu phương pháp bắt vít ghép 2 bộ phận khác nhau của kính thiên văn lại với nhau. Mục tiêu đặt ra là phải làm thế nào để ghép 2 bộ phận cố định chặt, khít với nhau, nhưng khi cần thiết, chúng ta vẫn có thể tháo ra và lắp lại một cách dễ dàng (vì đó là việc thường xuyên phải làm). Chúng tôi sẽ hướng dẫn ghép bộ chỉnh nét vào thân ống kính để làm ví dụ:

Trước tiên, chúng ta phải chọn loại vít có kích thước, chiều dài phù hợp cho việc bắt vít 2 bộ phận trên. Những vít này có kích thước khá nhỏ nên cũng hơi khó kiếm, các bạn có thể tận dụng các loại vít gỡ ra từ đồ chơi trẻ em.
Tiếp theo là chọn mũi khoan: Các bạn lưu ý, trong trường hợp này, thân ống kính bọc ra ngoài bộ chỉnh nét, vì vậy chúng ta sẽ phải khoan lỗ to trên thân ống kính và lỗ nhỏ trên thân bộ chỉnh nét, sao cho chiếc vit đút lọt thoải mái qua thân ống kính, sau đó sẽ bắt ren trực tiếp vào bộ chỉnh nét. Muốn thế cần có 2 mũi khoan, 1 chiếc nhỏ hơn mấy cái vít trên, chiếc còn lại thì phải có kích thước to hơn mấy cái vít một tí.

Bước tiếp theo, gá chặt bộ chỉnh nét vào thân ống kính, nếu nó không chặt thì có thế dán băng dính cố định 2 bộ phận lại với nhau, dùng búi dạ đánh dấu vị trí khoan lỗ (thường là 3 vị trí chia đều trên chu vi ống kính), sau đó dùng mũi khoan nhỏ để khoan thẳng qua 2 lớp nhựa. Các bạn nhớ phải đánh dấu vị trí 2 bộ phận trên sao cho khi gỡ ra rồi lắp lại mấy cái lỗ khoan của 2 bộ phận đó phải hoàn toàn khớp với nhau

Tiếp theo, gỡ 2 bộ phận ra, dùng mũi khoan to khoan lại vào 3 lỗ nhỏ của thân ống kính sao cho có thể đút lọt thỏm con vít vào đó:

Cuối cùng, ghép 2 bộ phận lại với nhau theo đánh dấu ban đầu, lắp 3 con vít vào, vặn tạo ren trực tiếp lên bộ chỉnh nét, như vậy là ta đã ghép hoàn chỉnh 2 bộ phận lại với nhau.

IV. Hướng dẫn làm Kính thiên văn khúc xạ D80f900mm:
1. Nguyên vật liệu:
– Bộ vật kính D80f900mm
– Bộ chỉnh nét dành cho kính KX 80mm
– Finder scope 5×24
– Gương chéo đổi góc chuẩn 1,25”
– 1 hoặc 2 thị kính chuẩn 1,25” tiêu cự 20mm hoặc 12,5mm… (có điều kiện thì sắm càng nhiều càng tốt)
– 1 đoạn ống PVC cỡ 90-C0 dài 66 hoặc 67cm (làm thân ống kính)
– 02 bộ ốc vít cỡ 4mm dài 3cm (để gắn finder)
– 09 con vít nhỏ
– 01 tuýp Keo dán ống nhựa PVC

Nếu có điều kiện, các bạn nên đầu tư thêm:
– 1 lăng kính đảo ảnh, nó vừa có tác dụng đổi góc, vừa có tác dụng đảo ảnh 2 chiều như nhìn qua ống nhòm khi quan sát địa văn.
– 1 balow phóng đại hình ảnh 2-3x của HAS. Khi gắn thiết bị này trước thị kính, kính thiên văn của bạn sẽ được phóng đại lên từ 2 đến 3 lần (tuỳ theo ý thích của bạn).

2. Hướng dẫn làm Kính thiên văn khúc xạ D80f900mm:
So với các kính khúc xạ 60f900mm và 70f900mm ở trên, Kính thiên văn khúc xạ D80f900mm tương đối đơn giản, dễ làm.
Việc cắt ống cũng không mất nhiều công sức lắm vì các bạn chỉ cần cắt vỏn vẹn 1 đoạn ống, 1 đoạn 90-C0 dài 66 đến 67cm như trong hình trên. Chi tiết hướng dẫn kỹ thuật cắt ống, xin mời các bạn xem ở bài đầu tiên bên trên.

– Ghép bộ vật kính 80f900mm vào thân ống 90-C0:
Việc ghép bộ vật kính 80f900mm vào ống 90-C0 cực kỳ đơn giản, do bộ vật kính 80f900mm có sẵn bộ gá đỡ nhựa lắp vừa khít vào ống PVC 90, công việc của chúng ta chỉ đơn giản là khoan lỗ bắt vít để cố định bộ vật kính 80f900 vào thân ống 90-C0. Chi tiết cách khoan lỗ bắt vít, xin mời các bạn xem hướng dẫn trong bài đầu tiên ở trên.

– Ghép bộ chỉnh nét 80mm vào thân ống 90-C0:
Mới nghe thì có vẻ khó khăn, nhưng công việc khá đơn giản, vì bộ chỉnh nét 80mm đã vừa vặn với ống kính nên các bạn chỉ việc gá bộ chỉnh nét 80mm vào thân ống 90 và khoan 3 lỗ bắt vít là vừa vặn

– Khoan lỗ bắt vít cho kính tìm mục tiêu (finder scope): Kính tìm mục tiêu thường được gắn chếch 45 độ (so với đỉnh của bộ chỉnh nét), lệch sang bên trái hoặc bên phải. Nếu bạn thuận mắt trái thì nên gắn nó sang bên phải và ngược lại, nếu bạn thuận mắt phải thì gắn nó sang bên trái. Gắn lệch như vậy sẽ giúp việc tìm mục tiêu được thuận tiện hơn.
Trong trường hợp này, chúng ta sẽ gá lắp bộ chỉnh nét vào đầu ống phía bộ chỉnh nét giống D60, lệch về bện phải so với đỉnh của focuser. Trước tiên, các bạn gá finder lên thân ống, dùng bút hoặc dùi nhọn lấy dấu để khoan lỗ. Tiếp theo, khoan 2 lỗ nhỏ tại vị trí đánh dâu (chú ý hướng mũi khoan phải hơi chếch một tí sao cho 2 cái ốc lắp vào có thể song song với nhau). Dùng mũi taro M4 (để tiện ren) tạo ren cho 2 con vit số 4, sau đó lắp vít vào thân chuyển bậc theo hướng từ trong ra để có được như hình minh hoạ ở dưới. Cuối cùng là gá thử finder vào xem có chắc chắn hay không.

– Làm choá chống loá cho KTV 80f900mm: 
Để làm choá chống loá cho KTV 80f900mm, các bạn không nên sử dụng ống PVC 110mm (là cỡ tiếp theo sau ống 90mm) vì nó quá to (không lắp vừa vào bộ gá đỡ của bộ vật kính 80f900mm) và khá dày, thường là trên 2,5mm nên làm tăng trọng lượng phần đấu kính. Các bạn có thể sử dụng bất cứ vật liệu nào như bìa cứng, mica mỏng hoặc vỏ lon sữa… để làm choá chống loá cho kính.
Trong trường hợp này, chúng tôi sử dụng 1 miếng mica mỏng dày khoảng 1mm, dài khoảng 15 đến 17cm, chiều rộng đủ để quấn vừa 1 vòng vào vành đỡ của bộ vật kính, chừa ra khoảng 1,5cm để dán ghép 2 mép lại với nhau. Các bạn có thể dùng dùi nhọn và thước, vạch các vạch dài cách nhau khoảng 1,5cm để tạo nếp trên miếng mica, khi đó việc uốn, dán mica sẽ dễ dàng hơn. Cuối cùng, dán 2 mép của miêng mica lại với nhau,các bạn có thể dùng băng dính 2 mặt hoặc keo con voi tuỳ ý.

– Sơn đen không bóng bên trong thân ống kính và choá chống loá (để chống loá cho kính) và sơn trang trí bên ngoài: Công đoạn này cũng giống như các loại kính 60f900mm và 70f900mm ở trên, xin mời các bạn xem hướng dẫn ở bài trên. Các bạn lưu ý có một số bộ phận trên thân ống, nhất là chỗ ghép nối các bộ phận với nhau, không nên sơn vì nếu phủ sơn lên đó sẽ làm thay đổi kích thước “chuẩn” của nó dẫn đến việc tháo ghép kính sau này có thể sẽ bị khó khăn. Đối với các chi tiết đó, các bạn nên dùng bìa cứng bọc lại để sơn không bám vào trong quá trình sơn.
Việc sơn trang trí bên ngoài là tuỳ sở thích từng người, các bạn nên sử dụng sơn tốt và dùng giấy ráp mịn đánh xước nhẹ vỏ ống kính (trước khi sơn) để tăng độ bám dính cho sơn.

Sau khi sơn xong, tuỳ theo thời tiết mà phơi từ 1 đến vài ngày, chờ khi nào sơn khô hẳn thì ghép nối các bộ phận với nhau, các bạn sẽ có được một thân ống kính thiên văn 80f900mm hoàn chỉnh. Chúc các bạn thành công.

Về bộ giá đỡ kính thiên văn: Các bạn có thể tự nghiên cứu chế tạo hoặc mua bộ chân của HAS để gá lắp KTV vào:

Nếu có điều kiện các bạn nên đầu tư bộ chân đế EQ (Equatorial Mount) để làm giá đỡ cho kính thiên văn khác xạ D80f900mm, nó chắc chắn hơn bất kỳ bộ giá đỡ bằng gỗ nào mà chúng tôi đã từng làm. Mới nhìn bộ chân đế EQ thì thấy có vẻ phức tạp, nhưng thực ra cách sử dụng nó rất đơn giản và tiện lợi, gọn gàng hơn rất nhiều so với bộ giá đỡ KTV khúc xạ bằng gỗ. Chúng tôi có nhiều loại “củ” EQ khác nhau để các bạn tuỳ ý lựa chọn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *