Ngày 8 tháng 12 – Sao Hỏa ở vị trí xung đối

Hành tinh đỏ sẽ nằm ở vị trí gần Trái đất nhất và bề mặt của nó sẽ được Mặt trời chiếu sáng hoàn toàn. Nó sẽ sáng hơn bất kỳ thời điểm nào trong năm và có thể quan sát thấy suốt đêm. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát và chụp ảnh sao Hỏa. Một kính thiên văn cỡ trung bình sẽ cho phép bạn nhìn thấy một số chi tiết tối trên bề mặt màu cam của hành tinh.

Ngày 13, 14 tháng 12 – Mưa sao băng Geminids

Geminids là vua của các trận mưa sao băng. Nó được nhiều người coi là trận mưa lộng lẫy nhất trên bầu trời, tạo ra tới 120 sao băng mỗi giờ với vô vàn sắc màu vào lúc cực đại. Nó được tạo ra bởi các mảnh vụn do tiểu hành tinh 3200 Phaethon để lại, được phát hiện vào năm 1982. Trận mưa diễn ra hàng năm từ ngày 7 đến ngày 17 tháng 12. Cực đại của năm nay là vào đêm 13 rạng sáng ngày 14. Năm nay, trăng khuyết cuối tháng sẽ che khuất nhiều sao băng mờ. Nhưng mưa sao Geminids có số lượng lớn và sáng rực nên đây vẫn là một buổi trình diễn tuyệt vời. Người xem quan sát tốt nhất từ một vị trí tối sau nửa đêm. Các sao băng sẽ tỏa ra từ chòm sao Gemini, nhưng có thể xuất hiện ở bất cứ đâu trên bầu trời.

Ngày 21 tháng 12 – Sao Thủy đạt ly giác cực đại phía Đông

Sao Thủy đạt ly giác đông cực đại tại 20,1 độ so với Mặt trời. Đây là thời điểm tốt nhất để quan sát Sao Thủy vì nó sẽ nằm tại điểm cao nhất trên đường chân trời trong bầu trời buổi đêm. Hãy tìm hành tinh thấp trên bầu trời phía Tây ngay sau khi mặt trời lặn.

Ngày 22 tháng 12 – Đông chí

Đông chí xảy ra lúc 4:40 (giờ Việt Nam). Cực Nam của trái đất sẽ nghiêng về phía Mặt trời và Mặt trời sẽ đạt đến vị trí cực nam trên bầu trời, nằm ngay trên chí tuyến 23,44 độ vĩ nam. Đây là ngày đầu tiên của mùa đông (đông chí) ở Bắc bán cầu và ngày đầu tiên của mùa hè (Hạ chí) ở Nam bán cầu.

Ngày 21, 22 tháng 12 – Mưa sao băng Ursids

Ursids là một trận mưa sao băng nhỏ tạo ra khoảng 5-10 sao mỗi giờ. Nó được tạo ra bởi các hạt bụi do sao chổi Tuttle để lại, được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1790. Trận mưa diễn ra hàng năm từ ngày 17 đến 25 tháng 12. Cực đại năm nay vào đêm ngày 21, rạng sáng ngày 22. Năm nay, trăng non sẽ nhường lại bầu trời tối cho một màn trình diễn ngoạn mục. Người xem quan sát tốt nhất sẽ là ngay sau nửa đêm từ một địa điểm tối, xa ánh đèn thành phố. Các sao băng sẽ tỏa ra từ chòm sao Ursa Minor (Gấu Nhỏ), nhưng có thể xuất hiện ở bất cứ đâu trên bầu trời.

23 tháng 12 – Trăng mới

Mặt trăng sẽ nằm ở cùng phía Trái đất so với Mặt trời và sẽ không thể quan sát thấy trên bầu trời đêm. Giai đoạn này xảy ra lúc 17:17 (giờ Việt Nam). Đây là thời điểm tốt nhất trong tháng để quan sát các vật thể mờ nhạt như các thiên hà và các cụm sao chúng sẽ không bị ảnh hưởng bởi ánh trăng.

Xem thêm lịch thiên văn 2022 tại đây: https://thienvanhanoi.org/quan-sat-thien-van/lich-thien-van-nam-2022/

Hội Thiên văn Hà Nội (HAS)

Nhóm dịch thuật HAS

Biên tập: Diệu Linh

The post Lịch các sự kiện thiên văn tháng 12 năm 2022 appeared first on Thế giới thiên văn.

Khác với phim tài liệu khoa học dày đặc kiến thức, những bộ phim về du hành vũ trụ dạng phim điện ảnh sẽ mang đến cho bạn cảm nhận chân thực về về cuộc sống, ý chí, nghị lực của những người đảm đương sứ mệnh chinh phục không gian. 

Lưu ý: Ở danh sách này HAS chỉ tuyển chọn những bộ phim điện ảnh (chứ không phải phim tài liệu), được sản xuất trong thế kỉ 21 này, và có điểm IMDb từ mức khá trở lên (>6,0). Danh sách liệt kê theo thời gian bộ phim ra đời. Nội dung bài viết có thể tiết lộ một số tình tiết trong phim.

1. Moon (Mặt Trăng)

• Tựa Việt: Mặt Trăng
• Năm phát hành: 2009
• Quốc gia: Anh Quốc
• Thể loại: Chính kịch; Bí ẩn; Khoa học viễn tưởng
• Điểm IMDb: 7,9

https://youtu.be/vPUUo_W_vbY

Bộ phim kể về câu chuyện của phi hành gia Sam Bell, người làm việc một mình trên Mặt Trăng cùng với chiếc máy tính GERTY trong suốt 3 năm ròng. Nhiệm vụ của anh là khai thác chất Helium 3 sẵn có trên Mặt Trăng để giúp giải quyết các vấn đề năng lượng trên Trái Đất. Bộ phim nhận được đánh giá rất cao từ các nhà phê bình cũng như khán giả, đồng thời cũng nhận được nhiều giải thưởng danh giá.\

2. Gagarin: First in Space (Gagarin: Người đầu tiên bay vào vũ trụ)

• Tựa Việt: Người đầu tiên vào vũ trụ
• Năm phát hành: 2013
• Quốc gia: Liên bang Nga
• Thể loại: Du hành; Tiểu sử; Chính kịch; Lịch sử
• Điểm IMDb: 6,6

Ngày 12 tháng 4 năm 1961, tên lửa Vostok đưa Gagarin lên vũ trụ, trở thành người đầu tiên trong lịch sử nhân loại thực hiện được kỳ công đó. Bộ phim dài 108 phút này, bằng với thời gian Gagarin ở trên vũ trụ, sẽ đưa bạn ngược dòng thời gian trở lại Liên bang Xô viết. Tại đó, bạn sẽ gặp một cậu bé Gagarin có ước mơ chinh phục bầu trời ngay từ khi còn nhỏ, bạn sẽ gặp chàng thanh niên Gagarin tràn đầy sức mạnh tuổi trẻ, và bạn còn gặp người cha, người chồng Gagarin hết mực yêu thương gia đình.

3. Gravity (Trọng lực)

• Tựa Việt: Cuộc chiến không trọng lực
• Năm phát hành: 2013
• Quốc gia: Hoa Kỳ
• Thể loại: Khoa học viễn tưởng; Phim nhiều tình tiết gay cấn; Chính kịch
• Điểm IMDb: 7,7

Nếu ai bảo rằng phim về đề tài vũ trụ cần có những cảnh chiến đấu rực lửa, cần có những con quái vật khổng lồ, đĩa bay, tên lửa… thì mới hay được, có lẽ người đó chưa từng xem phim Gravity.

Trong phim, nữ tiến sĩ phụ trách y khoa tài năng Ryan Stone cùng với phi hành gia kỳ cựu Matt Kowalski cùng tham gia một sứ mệnh không gian. Tuy nhiên, trong một chuyến đi bộ trong không gian, thảm họa đã xảy ra khiến cho tàu con thoi bị phá hủy. Stone và Kowalsky hoàn toàn mắc kẹt trong không gian. Họ nhận ra rằng, cách duy nhất để trở về Trái Đất là phải tiến sâu hơn vào vũ trụ…

4. Interstellar (Liên sao)

• Tựa Việt: Du hành liên sao; Hố đen tử thần
• Năm phát hành: 2014
• Quốc gia: Hoa Kỳ
• Thể loại: Khoa học viễn tưởng; Thám hiểm; Chính kịch
• Điểm IMDb: 8,6

Trong tương lai Trái Đất chìm trong thảm họa, nạn đói và hạn hán. Con đường duy nhất đảm bảo cho tồn vong của nhân loại là Du hành liên sao. Các nhà khoa học phát hiện ra một lỗ sâu mới tiến vào Hệ Mặt trời, cho phép phi hành gia có thể đi qua đó để tới nơi không ai biết tới trước đây. Ai biết được, đó có thể là một hành tinh mới đủ điều kiện cho con người sinh sống…

Interstellar thực sự là một bộ phim du hành viễn tưởng đầy phấn khích, hồi hộp và không kém phần “xoắn não” người xem.

5. The Martian (Người Sao Hỏa)

• Tựa Việt: Người về từ Sao Hỏa
• Năm phát hành: 2015
• Quốc gia: Hoa Kỳ
• Thể loại: Khoa học viễn tưởng; Thám hiểm; Chính kịch
• Điểm IMDb: 8,0

Dạng phim sinh tồn trên hoang đảo hay một thành phố sau thảm họa hạt nhân không xa lạ gì với khán giả. Nhưng nếu nhân vật chính phải xoay xở duy trì sự sống trên một nơi xa lạ như … Sao Hỏa thì sao?

Khi các phi hành gia rời sao Hỏa, họ chẳng may bỏ lại Mark Watney vì cho rằng anh chàng đã chết sau trận bão dữ dội. Với lượng nhu yếu phẩm nghèo nàn còn lại, anh chàng phi hành gia phải dùng hết mọi khả năng để tìm cách sinh tồn trên hành tinh Đỏ. Trong khi đó trên Trái Đất, NASA sau khi biết tin Watney còn sống đang cố gắng không mệt mỏi để đưa anh chàng trở về nhà… Liệu mọi việc có thành công?

6. Hidden Figures (Những nhân vật thầm lặng)

• Tựa Việt: Bộ ba siêu việt
• Năm phát hành: 2016
• Quốc gia: Hoa Kỳ
• Thể loại: Tiểu sử; Lịch sử; Chính kịch
• Điểm IMDb: 7,8

Hidden Figures kể lại một câu chuyện ít người biết đến về ba người phụ nữ, Katherine Jonson, Dorothy Vaughan, và Mary Jackson – ba nhà khoa học Mỹ gốc Phi làm việc tại NASA.

Họ là những bộ não xuất chúng đứng đằng sau sứ mệnh đưa phi hành gia John Glenn bay lên quỹ đạo – đây là một thành tựu tuyệt vời trong những năm tháng khởi đầu Cuộc chạy đua chinh phục không gian. Hãy cùng dành 126 phút xem ba người phụ nữ này đã vượt qua sự phân biệt giới tính và kỳ thị chủng tộc thể nào mang đến thành công.

7. Salyut 7

• Tựa Việt: Sự cố trạm Salyut 7
• Năm phát hành: 2017
• Quốc gia: Liên bang Nga
• Thể loại: Hành động; Chính kịch; Lịch sử
• Điểm IMDb: 7,2

Hài hước, kịch tính và xúc động là ba tính từ phù hợp nhất để nói về bộ phim này. Và bạn cũng đừng quên ngắm nhìn cảnh đẹp vũ trụ đẹp đến nao lòng trong bộ phim.

Câ chuyện diễn ra tại Liên bang Xô-viết năm 1985. Sau khi mất liên lạc với trạm vũ trụ Salyut 7, phi hành gia Vladimir Fyodorov và  Viktor Alyokhin cố gắng tiếp cận trạm vũ trụ trống rỗng và lạnh giá này nhằm sửa chữa nó. Công việc càng trở nên quan trọng vì Hoa Kỳ đang có ý định chiếm lấy trạm vũ trụ này.

Trailer:  https://youtu.be/IIdP9sFvOHE

8. Spacewalker (Người đi bộ trong không gian)

• Tựa Việt: Cuộc chiến không gian
• Năm phát hành: 2017
• Quốc gia: Liên bang Nga
• Thể loại: Du hành; Chính kịch; Lịch sử
• Điểm IMDb: 7,3

So với Hoa Kỳ, Nga không phải là cường quốc về điện ảnh. Nhưng trong năm 2017, Nga đã giới thiệu hai bộ phim về du hành vũ trụ cực kỳ xuất sắc, không thua kém bất cứ bộ phim điện ảnh cùng đề tài nào của Hoa Kỳ, đó là phim Salyut 7 và Space walker.

Bộ phim Spacewalker kể lại một sự kiện lịch sử quan trọng của thế kỉ 20. Thời điểm đó, cuộc cạnh tranh chinh phục không gian giữa hai siêu cường Hoa Kỳ và Liên Xô đang vô cùng gay gắt. Liên Xô thực hiện một kế hoạch táo bạo nhằm đưa phi hành gia Alexei Leonov bước vào khoảng không vũ trụ. Một chuyến hành trình tràn ngập hiểm nguy, đầy những giây phút căng thẳng nghẹt thở đang chờ đợi người xem.

9. First Man (Người đầu tiên)

• Tựa Việt: Bước chân đầu tiên
• Năm phát hành: 2018
• Quốc gia: Hoa Kỳ
• Thể loại: Tiểu sử; Lịch sử; Chính kịch
• Điểm IMDb: 7,3

Không khó để bạn nhận ra bộ phim này kể về sự kiện đổ bộ lên Mặt Trăng của phi hành đoàn Apollo 11 vào năm 1969. Chuyên trang đánh giá phim điện ảnh  Rotten Tomatoes nhận xét: “Bộ phim First Man sử dụng phương thức tập trung vào cá nhân để thúc đẩy một cái nhìn về quá khứ, về một sự kiện cực kỳ quan trọng trong lịch sử nhân loại, dẫn dắt khán giả và một chuyến phiêu lưu kỳ thú trong không gian.”

Tham khảo IMDb, Wikipedia…

The post 9 BỘ PHIM ĐIỆN ẢNH HAY NHẤT VỀ DU HÀNH VŨ TRỤ appeared first on Thế giới thiên văn.

Và mùa đông lại mang đến cho chúng ta nhiều chòm sao xinh đẹp, nổi bật nhờ những ngôi sao sáng chói.

Trong đó không thể không kể đến Chòm sao Orion – chàng thợ săn nổi tiếng nhất nhì trên bầu trời đêm.

Chòm sao có rất nhiều điều thú vị, còn được xem là chiếc chìa khóa trên bầu trời đêm mùa đông. Hãy cùng Thế Giới Thiên Văn tìm hiểu dần trong bài viết dưới đây nhé.

Chòm sao Orion (Lạp Hộ)

Orion được dịch sang tiếng Hán là Lạp Hộ(獵戸) nghĩa là Thợ Săn, chính là tên chòm sao chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong bài viết này. Vì thế, dù gọi với tên Orion, Lạp Hộ hay Thợ Săn cũng đều chỉ chòm sao này.

Chòm sao Orion có hình dạng giống như đồng hồ cát, đại diện cho thân người của chàng thợ săn Orion trong thần thoại Hy Lạp, cùng với chiếc Thắt lưng Orion và Thanh gươm Orion nổi tiếng. Những ngôi sao sáng nhất của chòm sao này là Rigel và Betelgeuse, vinh dự nằm trong số 10 ngôi sao sáng nhất bầu trời. Cả hai đều là những sao siêu khổng lồ và nằm trong số những ngôi sao có cấp sao biểu kiến I cách xa Trái Đất nhất.

Hai trong số những ngôi sao thuộc chiếc Thắt lưng Orion – Alnilam và Alnitak – cũng là các sao siêu khổng lồ. Còn lại, ngôi sao thứ 3 (Mintaka) lại là một hệ đa sao.

Thanh gươm Orion được mô tả là giắt trên thắt lưng của chàng thợ săn. Thiên thể ở giữa trông giống như một ngôi sao dưới mắt thường, nhưng thực tế đó là tinh vân Orion cực kỳ nổi tiếng – một trong những tinh vân sáng nhất Nó được biết đến nhiều nhất và cũng được chụp ảnh nhiều nhất trên bầu trời.

Tinh vân Orion (M42), vùng hình thành sao khổng lồ gần Hệ Mặt Trời nhất, có thể nhìn thấy bằng mắt thường mặc dù tinh vân này nằm cách Trái Đất 1344 năm ánh sáng.

Một ít thần thoại

Có nhiều phiên bản khác nhau của các câu chuyện xung quanh chàng thợ săn Orion trong Thần thoại Hy Lạp.

Nổi bật trong đó là chuyện về anh thợ săn tên Orion tự cho mình là người thợ săn vĩ đại nhất thế giới (hoặc không biết đó có phải là lời đồn ác ý từ đâu ra).  Hera – vợ của thần Zeus, nghe được điều này và đã cho một con bọ cạp xuống giết Orion. Orion bị con bọ cạp dùng nọc đốt chết. Thần Zeus cảm thấy thương tiếc cho Orion và đã đặt chàng trên bầu trời trở thành một chòm sao mà chúng ta vẫn biết. Con bọ cạp cũng được đưa lên trời, trở thành chòm sao Bọ Cạp (Scorpius) cũng cực kỳ nổi tiếng.

Một điều thú vị là 2 chòm sao này nằm ở 2 vị trí đối diện trên bầu trời. Tức là khi chòm Orion mọc thì chòm Bọ Cạp lại lặn mất và ngược lại. Vì thế hai kẻ thù này không bao giờ nhìn thấy nhau.

Một câu chuyện khác kể rằng, Orion đã phải lòng với 7 chị em Pleiades. Chàng cứ mãi theo đuổi Pleiades, cuối cùng thần Zeus đã cho cả hai lên bầu trời. Pleiades từ đó được đặt tên cho một cụm sao với 7 ngôi sao trong chòm sao Kim Ngưu.

Một điểm thú vị nữa là, chòm sao Kim Ngưu luôn mọc trước chòm Orion nên ta thấy chàng thợ săn như đang đuổi theo 7 chị em xinh đẹp Pleiades.

Như vậy, thần thoại xung quanh chòm Orion có thể có nguồn gốc từ các vị trí tương đối của các chòm sao xung quanh nó trên bầu trời.

3 ngôi sao tương đối thẳng hàng – chiếc Thắt lưng của Orion

Bạn sẽ khá bất ngờ khi biết thêm về khu vực này.

Hai trong số những ngôi sao thuộc chiếc Thắt lưng Orion – Alnilam và Alnitak – cũng là các sao siêu khổng lồ. Ngôi sao thứ 3 là Mintaka lại là một hệ đa sao. Ba vì sao tạo nên thắt lưng Orion đều thuộc quần thể OB1b. Tức là chúng hình thành trong cùng một đám mây phân tử và có cùng chung một xu hướng dịch chuyển. Chính nhờ thế mà hình dạng của mảng sao này không có gì thay đổi kể từ thời cổ đại.

Nói về thời cổ đại, nền văn minh Ai Cập cổ đại có rất nhiều thần thoại liên quan tới 3 ngôi sao này. Thậm chí, những giả thuyết đưa ra về mối liên hệ của Orion và các Kim tự tháp trên cao nguyên Giza đưa ra rằng chúng trùng với các vị trí 3 ngôi sao trên chiếc thắt lưng của Orion. Giả thuyết này lần đầu tiên được Robert Bauval đưa ra vào năm 1983.

Trong dân gian Việt Nam, ba ngôi sao được nói ở trên được gọi là sao Cày hoặc sao Lưỡi Cày, bốn ngôi sao ở bốn góc của chòm sao Orion là Betelgeuse, Bellatrix, Rigel và Saiph thì được ví như bốn góc của một thửa ruộng vuông có cái lưỡi cày cắm ở giữa.

Đấy, bạn đã thấy nhiều điều bất ngờ và thú vị chưa.

Chiếc chìa khóa của bầu trời đêm mùa đông

Một lợi thế cực kỳ to lớn đến từ chòm sao Orion dành cho các bạn mới bắt đầu quan sát thiên văn: những ngôi sao trong chòm sao đều là những ngôi sao rất sáng. Vì thế, nó rất hữu ích trong việc làm mốc để xác định các chòm sao, ngôi sao xung quanh.

Cụ thể như sau, các bạn có thể ghi chú lại để thực hành quan sát nhé:

• Bằng cách kéo một đường thẳng tưởng tượng từ 3 ngôi sao thắt lưng về phía Đông Nam, đường thẳng này sẽ đi qua ngôi sao Sirius trong chòm Đại Khuyển (Canis Major).
• Ngược lại, khi kéo một đường thẳng từ 3 ngôi sao về phía Tây Bắc, đường này gần như đi qua ngôi sao Aldebaran và cụm sao Pleiades (M45) trong chòm Kim Ngưu (Taurus).
• Kéo một đường thẳng qua hai ngôi sao Betelgeuse và Bellatrix (2 bên vai của Thợ Săn) về phía Đông, cho biết hướng của ngôi sao Procyon trong chòm sao Tiểu Khuyển (Canis Minor).
• Một đường thẳng nối từ Rigel qua Betelgeuse sẽ chỉ ra hướng của 2 ngôi sao Castor và Pollux trong chòm sao Song Tử (Gemini).

Kết :

Bài viết lần này Thế Giới Thiên Văn đã cùng mọi người bổ sung thêm một số kiến thức về chòm sao nổi tiếng nhất nhì bầu trời đêm – Chòm Orion. Ở bài viết sau, chúng ta sẽ lại nói về những chòm sao mùa đông nổi tiếng khác.

Nếu có ý kiến đóng góp, mọi người để lại dưới phần bình luận nhé!

Hy vọng mọi người sẽ tìm hiểu nhiều kiến thức thiên văn hơn, dưới góc nhìn khách quan và tôn trọng mọi người.

The post Chòm sao Orion: Chàng thợ săn của mùa đông appeared first on Thế giới thiên văn.

Hầu hết ống nhòm và kính thiên văn quang học đều được cấu tạo từ thị kính và vật kính. Nhưng với mục đích sử dụng khác nhau nên chúng sẽ có những điểm khác nhau về cấu tạo, hình ảnh và thao tác sử dụng. Và tất yếu chi phí để có chúng cũng sẽ khác nhau.

  Cấu tạo

Ống nhòm – 2 ống kính thiên văn cùng hệ lăng kính

 Khác nhau cơ bản giữa ống nhòm và kính thiên văn chính là ống nhòm được cấu tạo từ hai ống kính thiên văn nhỏ đã được tinh chỉnh để thu ngắn khoảng cách thị kính đến vật kính, cùng với hệ lăng kính đảo mà ở kính thiên văn là phụ kiện được lựa chọn thêm.

Hình ảnh và thao tác sử dụng

Ống nhòm tại thegioithienvan.com

Chính cấu tạo như thế nên khi quan sát bằng ống nhòm rất đơn giản không cần phải thiết lập như kính thiên, chỉ cần đặt ống nhòm vào mắt, hướng đến mục tiêu cần quan sát và quan sát.

Và hình ảnh quan sát được là hình ảnh cùng chiều, với trường nhìn lớn nên hình ảnh quan sát được rất trực quan. Các vật thể mờ sẽ sáng hơn khi quan sát bằng 2 mắt.

Kính thiên văn Celestron tại thegioithienvan.com

Với mục đích quan sát thiên văn của kính thiên văn, nên lăng kính đảo ảnh chỉ là phụ kiện đi kèm để hỗ trợ người dùng kính thiên văn (nếu cần). Tuy mất thời gian để thiết lập kính trước khi quan sát, nhưng đó là quá trình hỗ trợ tốt hơn khi quan sát thiên văn so với ống nhòm như chống rung khi quan sát, bám nhật động,…

Kích thước vật kính lớn cùng với độ phóng đại lớn hơn (có thể thay đổi thông qua thay đổi thị kính) của kính thiên văn sẽ cho phép quan sát được nhiều vật thể mờ hơn, nhưng đồng thời khối thước của kinh thiên văn sẽ lớn hơn nhiều.

Chính vì thế nên kính thiên văn sẽ có mức giá cao hơn ống nhòm.

Với công dụng chuyên quan sát thiên văn của kính thiên văn thì mọi người đều rõ nhưng…

… Miệng hố lớn Mặt Trăng sẽ là mục tiêu quan sát tốt với ống nhòm, và các hành tinh cùng với các vệ tinh tự nhiên của Sao Mộc.  Bạn còn có thể quan sát sao chổi, các cụm sao lớn và các nhóm sao trên toàn bộ bầu trời.

The post “LÊN TRỜI” VỚI “TỐC ĐỘ ÁNH SÁNG” (LÀM BẠN VỚI BẦU TRỜI) appeared first on Thế giới thiên văn.

 Sao Băng (Meteor) là những vật chất ngoài vũ trụ (thiên thạch) khi đi vào khí quyển của Trái Đất. Trên đường đi vào khí quyển với vận tốc siêu thanh, dẫn đến hình thành sóng xung kich (shock wave). Từ đó các phân tử không khí trên đường đi của vật chất sẽ bị nung nóng bởi sóng xung kích, hoặc bị nén đến mức nhiệt độ của sóng xung kích tăng lên rất rất cao và làm cho các thành phần vật chất của vật chất này bị nung đến nóng sáng (hơn cả độ sáng biểu kiến của Kim tinh) như “quả cầu lửa”.

 Sao Chổi (Comet) là một thiên thể gần giống như hành tinh ngoài vũ trụ khi chúng di chuyển đến gần Mặt Trời. Khi lại gần Mặt Trời, vật chất của sao chổi sẽ bốc hơi bởi nhiệt độ và cùng với ấp suât của gió Mặt Trời, đuôi bụi và khí kéo dài về phía đối diện Mặt Trời được hình thành, có hình dáng như cái chổi, đúng như tên gọi của chúng – Sao Chổi. Các sao chổi chứa đựng vật chất của thời kỳ khai sinh Hệ Mặt Trời, do vậy, đối với các nhà khoa học, chúng là đối tượng nghiên cứu quý báu để trả lời những câu hỏi về quá trình tiến hóa của Hệ Mặt Trời chúng ta, cũng như các hệ hành tinh khác trong vũ trụ. Họ nghĩ sao chổi là những mảnh còn sót lại từ khi hệ mặt trời bắt đầu ra đời. Điều này có thể xảy ra hồi hàng tỉ năm trước. Đó là một đám mây khổng lồ gồm khí, bụi, băng và đá.

Đến đây phần nào đã nhìn thấy được Sao Băng, Sao Chổi. Tiếp theo đây là những sự khác biệt giữa hai thiên thể để có thể tìm thấy nhau dễ dàng hơn

Trước khi được gọi là Sao Băng, Sao Chổi

 Thiên thạch – đá trời theo Hán-Việt, khi còn ở trong vũ trụ thì nó được gọi là vân thạch (meteoroid), là vật chất ngoài vũ trụ được cấu tạo từ nhiều đất đá và được gọi là Sao Băng khi đi qua bầu khí quyển của Trái Đất. Đa số thiên thạch có kích cỡ của một hạt cát, một số có thể lớn bằng một tòa nhà.

Ảnh: Dante Alighieri – Willamette Meteorite là thiên thạch to nhất được tìm thấy ở Hoa Kỳ.

 Sao Chổi được hình thành từ các thiên thể (Astronomical object) có thể tương đương các tiểu hành tinh hoặc vệ tinh loại nhỏ hoặc trung bình, theo Hán-Việt là vật thể trên trời được cấu tạo chủ yếu là băng và còn chứa cacbonnic, mêtan, nước đóng băng lẫn cùng bụi và khoáng chất.

Ảnh: Tttrung – Mô tả của họa sĩ về chuyến thám hiểm Sao Chổi Tempel 1 của tàu Deep Impact năm 2005

Được gọi là Sao Băng, Sao Chổi

 Sao Chổi chuyển động quanh Mặt Trời theo quỹ đạo elip rất dẹt khi tới gần Mặt Trời thì xuất hiện đuôi sáng do sự bốc hơi của các khí đóng băng trên bề mặt của nó và không bao giờ lao nhanh qua trên bầu trời của chúng ta. Có thể mất nhiều phút hoặc nhiều giờ, đôi khi là vài ngày để bạn thấy chúng dịch chuyển được một góc đáng kể trên bầu trời. Khi các thiên thể tiến đến sát Mặt Trời đủ để xuất hiện hai đuôi khổn lồ. Với đuôi bụi tán xạ trực tiếp ánh nắng theo cơ chế Mie, tạo nên màu trắng, còn đuôi khí bị ion hóa phát ra photon năng lượng cao, có quang phổ thiên về màu xanh lam. Thực tế là đa số Sao Chổi sáng yếu đến mức chỉ quan sát được qua kính thiên văn.

Comet C / 2020 F3 NEOWISE 15.07.2020

Trong khi đó, sao băng chỉ là vệt sáng nhỏ xuất hiện khi một thiên thạch (thường rất nhỏ) lao vào khí quyển Trái Đất và cháy sáng. Có thể quan sát chúng bằng mắt thường nhưng chúng xuất hiện chỉ là một vệt sáng xuất hiện và lao đi rất nhanh, tắt cũng rất nhanh. Khi có nhiều thiên thạch đi qua bầu khí quyển của Trái Đất sẽ xuất hiện trên bầu trời một số lượng lớn sao băng được gọi là “mưa Sao Băng”

Ảnh: Cheng Luo – Trên bầu trời Vạn Lý Trường Thành, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc, những vệt Sao Băng của trận Quadrantid đang tỏa sáng

Sau khi được gọi là Sao Băng, Sao Chổi

Sao Băng (thiên thạch), khi hướng về Trái Đất nếu không cháy hết thì chúng sẽ rơi xuống mặt đất và được gọi là vẫn thạch (meteorite).

Đối với Sao Chổi, chúng không tồn tại ổn định trên quỹ đạo, ngoài nguyên nhân từ nhiễu loạn hấp dẫn, còn có nguyên nhân từ sự hao hụt khối lượng và thay đổi cấu trúc mỗi khi lại gần Mặt Trời.

 Bạn đã biết nhưng gì về 2 người bạn Sao Băng, Sao Chổi. Những hình ảnh, những câu chuyện, huyền thoại hãy chia sẽ cùng Thế Giới Thiên Văn!

The post LÀM BẠN VỚI BẦU TRỜI (SAO BĂNG, SAO CHỔI) appeared first on Thế giới thiên văn.