Ba thập kỷ đầu tiên (1965 đến 1996) con người khám phá Sao Hỏa bằng các chuyến đi định kỳ lên Hành tinh Đỏ, cứ 26 tháng một lần. Một số tàu vũ trụ đã hoàn thành các quan sát đầu tiên  trong vài giờ bay nhanh trên hành tinh, sau đó là nhiều tháng quan sát bởi tàu quỹ đạo, và đỉnh điểm là lần quan sát liên tục lâu nhất của tàu đổ bộ kéo dài sáu năm. Vào ngày 4 tháng 7 năm 1997, một kỷ nguyên mới của hoạt động khám phá khoa học bằng robot lên Sao Hỏa bắt đầu, với ít nhất một tàu vũ trụ hoạt động mọi lúc, trên bề mặt hoặc trên quỹ đạo hành tinh. Ngày nay, đang có đến 13 tàu vũ trụ quốc tế – 1 tàu đổ bộ đứng yên, 8 tàu ​​quỹ đạo, 3 tàu lượn và 1 máy bay trực thăng – liên tục bổ sung cho chúng ta thông tin về Hành tinh Đỏ

.

Từ năm 1960 đến 1969, Liên Xô đã cố gắng gửi 8 tàu vũ trụ lên sao Hỏa

 Chỉ có hai chiếc, Mars 1 và Zond 2, đến được không gian liên hành tinh, và bộ điều khiển đã mất liên lạc với cả hai từ rất lâu trước khi chúng đến được sao Hỏa. Nhiệm vụ sao Hỏa thành công đầu tiên, Mariner 4, đã khiến nhiều nhà khoa học ngạc nhiên khi, trong chuyến bay của mình vào ngày 14 tháng 7 năm 1965, nó đã quay lại 22 hình ảnh đen trắng cho thấy một địa hình giống như mặt trăng, dường như là hy vọng về một thế giới có thể sinh sống được. Mariner 4 có một người anh em song sinh ít nổi tiếng hơn, Mariner 3, do một tấm vải liệm bị lỗi khiến các tấm pin mặt trời của nó không thể triển khai, đã mất danh hiệu tàu vũ trụ đầu tiên khám phá sao Hỏa.

Những năm 1970, các chuyển thám hiểm sao Hỏa dần tử tế hơn một chút đối với Liên Xô

Sáu trong số bảy nhiệm vụ của họ đã đạt được thành công một phần với một loạt tàu bay, tàu quỹ đạo và tàu đổ bộ. Năm 1971, kế hoạch của Hoa Kỳ gửi hai tàu quỹ đạo để lập bản đồ chi tiết bề mặt hành tinh đã bị thất bại khi chiếc đầu tiên, Mariner 8, trở thành nạn nhân của một vụ phóng thất bại. Nhưng con song sinh của nó, Mariner 9 , đã trở thành tàu vũ trụ đầu tiên quay quanh hành tinh khác vào ngày 13 tháng 11. Nó tiếp tục hoạt động cho đến tháng 10 năm 1972, lập bản đồ 85% hành tinh với độ phân giải đủ để các nhà khoa học chọn địa điểm hạ cánh cho hai tàu vũ trụ tiếp theo, Viking 1 và 2, đến sao Hỏa vào mùa hè năm 1976.

Chuyến thám hiểm sao Hỏa kéo dài sáu năm gián đoạn sau khi chiếc Viking uối cùng ngừng hoạt động

Liên Xô đã phóng một cặp tàu vũ trụ mang tên Phobos 1 và 2 vào tháng 7 năm 1988 để quay quanh sao Hỏa và triển khai tàu đổ bộ và một cái phễu trên mặt trăng lớn hơn của hành tinh – Phobos. Các bộ điều khiển mặt đất đã mất liên lạc với Phobos 1 vào ngày 2 tháng 9 khi vẫn đang trên đường tới sao Hỏa, do một lệnh sai được gửi tới tàu vũ trụ. Phobos 2 đã đi vào quỹ đạo thành công quanh sao Hỏa vào ngày 29 tháng 1 năm 1989 và trả lại 37 hình ảnh chi tiết về Phobos, lập bản đồ 80% mặt trăng. Không lâu trước khi triển khai tàu đổ bộ và phễu, máy tính chính trên Phobos 2 đã thất bại và sứ mệnh kết thúc sớm vào ngày 27 tháng 3. 

Năm 1992, NASA phóng tàu quỹ đạo Mars Observer, nhiệm vụ đầu tiên của cơ quan này lên sao Hỏa kể từ sau tàu vũ trụ Viking. Các bộ điều khiển đã mất liên lạc với tàu vũ trụ ba ngày trước khi  nó bị cháy vào ngày 24 tháng 8 năm 1993. Các kỹ sư tin rằng một van bị lỗi đã gây ra sự tích tụ hơi nhiên liệu và chất ôxy hóa phát nổ khi động cơ của tàu vũ trụ bắt lửa để điều chỉnh hướng đi.

Năm 1996, Mars 96, nỗ lực duy nhất của Nga để tiếp cận sao Hỏa trong những năm 1990, được phóng vào ngày 16 tháng 11 năm 1996. Tàu vũ trụ đầy tham vọng nghiên cứu bầu khí quyển, bề mặt  sao Hỏa bao gồm một tàu quỹ đạo, hai tàu đổ bộ nhỏ và hai thiết bị xâm nhập bề mặt. Việc tầng trên của tên lửa không hoạt động trở lại đã khiến tàu vũ trụ bay vào quỹ đạo thấp của Trái đất, quay trở lại bầu khí quyển của Trái đất ngay sau đó.

Một kỷ nguyên mới của việc khám phá sao Hỏa bắt đầu 

Với cuộc hạ cánh mềm có hỗ trợ túi khí của Mars Pathfinder vào ngày 4 tháng 7 năm 1997 ,đây lần hạ cánh xuống sao Hỏa đầu tiên sau 21 năm. Kể từ ngày đó, ít nhất một tàu vũ trụ đã nghiên cứu sao Hỏa, từ bề mặt của nó hoặc từ quỹ đạo. Trong 25 năm qua, nhiều tàu vũ trụ đã thực hiện các nghiên cứu phối hợp để cải thiện đáng kể sự hiểu biết của chúng ta về Hành tinh Đỏ. 

Được thiết kế như một nhiệm vụ trình diễn công nghệ, Pathfinder đã triển khai chiếc xe thám hiểm Sojourner nặng 23 pound, chiếc xe có bánh đầu tiên hoạt động trên Hành tinh Đỏ. Lần đầu tiên trong chương trình hành tinh, công chúng có thể truy cập dữ liệu và đặc biệt là các hình ảnh đến từ sao Hỏa về cơ bản trong thời gian thực thông qua một phương tiện mới được gọi là Internet. Người tìm đường ngừng hoạt động vào ngày 27 tháng 9 năm 1997, nhưng vào thời điểm đó Tàu khảo sát toàn cầu sao Hỏa (MGS) đã đến, đi vào quỹ đạo hình elip quanh sao Hỏa vào ngày 12 tháng 9. Nó hoạt động trên quỹ đạo hơn 9 năm, thực hiện sứ mệnh lập bản đồ chính của mình, trả lại hơn 240.000 hình ảnh về sao Hỏa, đồng thời hỗ trợ các chuyến đi tiếp theo lên hành tinh này.

Tham khảo tại https://www.nasa.gov/

Xem lịch các sự kiện thiên văn tại: https://thegioithienvan.com/lich-cac-su-kien-thien-van-thang-9-nam-2022/

The post 25 năm thám hiểm Sao Hỏa bằng Robot appeared first on Thế giới thiên văn.

PERSEVERANCE – NIỀM HI VỌNG VỀ MỘT KỶ NGUYÊN MỚI

Được trang bị công nghệ đột phá, tàu thăm dò Sao Hoả Perseverance đã được phóng vào ngày 30 tháng 7 năm 2020, từ Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral ở Florida. Nhiệm vụ này đánh dấu bước đầu tiên đầy tham vọng trong nỗ lực thu thập các mẫu vật trên Sao Hỏa và đưa chúng về Trái Đất.

Lần hạ cánh này là một trong những khoảnh khắc quan trọng đối với NASA, Hoa Kỳ và hoạt động khám phá không gian trên toàn cầu. Bản thân nhiệm vụ này đã nhân cách hóa lý tưởng của con người là kiên trì (Perseverance có nghĩa là sự kiên trì) hướng tới tương lai và sẽ giúp chúng ta chuẩn bị cho hành trình khám phá Hành tinh Đỏ của con người.

Sứ mệnh của tàu thăm dò Perseverance

Với kích thước tầm khoảng một chiếc ô tô, robot địa chất học và sinh học vũ trụ nặng 1.026 kg sẽ trải qua vài tuần thử nghiệm trước khi bắt đầu cuộc điều tra khoa học kéo dài hai năm về miệng núi lửa Jezero của Sao Hỏa. Bên cạnh việc điều tra đá và trầm tích của đồng bằng sông và lòng hồ cổ của Jezero để mô tả đặc điểm địa chất và khí hậu trong quá khứ của khu vực, một phần cơ bản trong nhiệm vụ của nó là sinh học vũ trụ, bao gồm cả việc tìm kiếm các dấu hiệu của sự sống vi sinh vật cổ đại.

Rộng khoảng 45 km, Miệng núi lửa Jezero nằm ở rìa phía tây của Isidis Planitia, một lưu vực bị tác động khổng lồ ngay phía bắc đường xích đạo của Sao Hỏa. Các nhà khoa học đã xác định rằng cách đây 3,5 tỷ năm, miệng núi lửa này có một châu thổ sông riêng và chứa đầy nước.

Trải đường cho các nhiệm vụ của loài người

Bộ cảm biến Thiết bị Thâm nhập, Hạ thấp và Tiếp đất Sao Hoả 2 (MEDLI2) đã thu thập dữ liệu về bầu khí quyển của Sao Hỏa trong quá trình tiếp cận, và hệ thống Điều hướng Tương quan Địa hình tự động dẫn đường cho tàu vũ trụ trong quá trình hạ cánh cuối cùng. Dữ liệu từ cả hai hệ thống này dự kiến ​​sẽ giúp các tàu làm nhiệm vụ của loài người trong tương lai hạ cánh trên các thế giới khác an toàn hơn và với trọng tải lớn hơn.

Máy ảnh Mastcam-Z của Perseverance có thể tạo ra các bức ảnh toàn cảnh 3D màu, có độ phân giải cao về phong cảnh trên sao Hỏa. Ngoài ra, SuperCam sử dụng tia laser xung để nghiên cứu hóa học của đá và trầm tích, đồng thời có micrô riêng để giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về đặc tính của đá, bao gồm cả độ cứng của chúng.

RIMFAX là radar xuyên đất đầu tiên trên bề mặt Sao Hỏa và sẽ được sử dụng để xác định cách các lớp khác nhau trên bề mặt Sao Hỏa hình thành theo thời gian. Dữ liệu có thể giúp mở đường cho các cảm biến trong tương lai tìm kiếm các mỏ băng dưới bề mặt.

Ngoài ra, các thiết bị khác của Perseverance sẽ cố gắng sản xuất oxy từ bầu không khí loãng và chủ yếu là carbon dioxide của Hành tinh Đỏ; cung cấp các thông tin chính về thời tiết, khí hậu và bụi trên sao Hỏa hiện tại; trinh sát hoặc vận chuyển hàng hoá cho các phi hành gia tương lai ở xa căn cứ của mình.

Xem thêm lịch thiên văn 2021 tại đây: https://thienvanhanoi.org/lich-cac-su-kien-thien-van-nam-2021/

The post PERSEVERANCE – NIỀM HI VỌNG VỀ MỘT KỶ NGUYÊN MỚI appeared first on Thế giới thiên văn.